Veelgestelde vragen

  • Wat betekent 'Pharmaca pura'?

    Pharmaca is afgeleid van het Griekse farmakon, waarvan de basisbetekenis ‘kruid’ is en dat vervolgens zowel ‘geneesmiddel’ als ‘vergif’ kan betekenen. Dit geeft aan dat het van essentieel belang is dat deze middelen op de juiste wijze worden bereid, in de juiste samenstelling, verhouding en dosering en op de juiste wijze worden toegepast. Pura betekent ‘puur’ of ‘zuiver’ en heeft betrekking op de plantaardige, niet synthetische, herkomst van de middelen die Pharmaca pura adviseert.

  • Wat is het verschil tussen fytotherapie en homeopathie

    Inhoudsstof versus afdruk

    Een van de verschillen tussen fytotherapie en homeopathie is dat fytotherapie uitgaat van de biologische beschikbaarheid van inhoudsstoffen van planten en homeopathie met de ‘energetische afdruk’ daarvan. Homeopathie maakt daarvoor gebruik van zeer verdunde substanties, waar zo goed als geen moleculen meer in te vinden zijn. Fytotherapie maakt juist gebruik van die werkzame stoffen.

    Homeopathie heeft het uitgangspunt dat ‘het gelijke met het gelijke bestreden dient te worden, om zo het zelf-herstellend vermogen van het lichaam te activeren’. Hiervoor worden plantaardige middelen gebruikt, maar ook middelen van een minerale of dierlijke afkomst. Deze worden vervolgens zodanig verdund, totdat er vaak geen traceerbare werkzame stoffen meer inzitten.

    Puur versus verdunnen

    Binnen de homeopathie wordt de mate van verdunning aangegeven met een letter, gevolgd door een cijfer. De letter staat voor het soort verdunning, waarbij D staat voor decimale verdunning (1:10). Het cijfer staat voor het aantal keren dat die verdunningsstap heeft plaatsgevonden. In een verdunning D6 en hoger worden (zo goed als) geen moleculen meer aangetroffen. De best verkochte producten van merken die als homeopathisch bekend staan, zijn in werkelijkheid vaak (verdunde) fytotherapeutische producten.

    Fytotherapie is gebaseerd op het principe dat planten inhoudsstoffen bevatten, die een effect hebben op mens en dier. Zorgvuldig toegepast kunnen deze een heilzame werking hebben. Om een optimaal effect te bewerkstelligen wordt er juist géén gebruik gemaakt van verdunningen. In een enkel geval gebeurt dit wel, maar alleen als een plant in onverdunde vorm te toxisch (‘giftig’) is. Het betreft dan een kwestie van veiligheid.

    Pharmaca pura houdt zich uitsluitend bezig met fytotherapie.

  • Baat het niet, dan schaadt het niet?

    Misverstand

    Dit is het grootste misverstand dat er op dit gebied bestaat. Kruiden zijn namelijk volstrekt niet onschuldig: denk maar aan de gifbeker die Socrates dronk, aan de giftige planten in de tuin waar u uw kinderen voor waarschuwt, aan de gifmeng(st)ers uit de geschiedenis en de gifpijlen van indianen. Al deze middelen bevatten plantaardige stoffen.

    Interacties

    De werkzame stoffen in kruiden gaan interacties aan met die in andere kruiden, medicijnen en niet te vergeten, met onszelf. Kruiden hebben contra-indicaties, bij verkeerd gebruik kunnen ze aandoeningen verergeren of veroorzaken en in het ergste geval de dood tot gevolg hebben. Bovendien staat er lang niet genoeg informatie op de verpakking en is het voor een leek best lastig om een geschikt product te vinden.

    Bijvoorbeeld

    Stel dat je bijvoorbeeld menstruatieklachten of overgangsklachten hebt dan zijn er genoeg middelen verkrijgbaar die je hier bij kunnen helpen. Wat echter niet op de verpakking staat, is dat een aantal van deze middelen onder andere ook het immuunsysteem stimuleren. Als je naast je hormonale klachten dus ook een auto-immuunziekte hebt, kunnen deze klachten aanzienlijk verergeren. Ook hebben deze planten vaak een effect op de schildklier; de werking ervan kan verhoogd of verlaagt worden. Hetzelfde geldt voor de bloeddruk en nog veel meer. Als je dus ook andere problemen hebt, moet je dus goed weten welke plant je kunt gebruiken en welke niet.

    Een schrijnend voorbeeld van interacties is een verhaal van een vrouw die antistollingsmiddelen (bloedverdunners) kreeg voorgeschreven, terwijl ze Ginkgo biloba L. gebruikte. Zij heeft bij haar arts en apotheker geïnformeerd of zij dit kon blijven gebruiken, maar niemand heeft haar gewaarschuwd voor het stapelende effect bij het gelijktijdig gebruik van deze middelen. Ginkgo heeft namelijk volgens empirisch onderzoek en sommige klinische bevindingen een bloedverdunnende werking. Zij kreeg een hersenbloeding.

    Verstand

    Dit had mogelijk voorkomen kunnen worden indien er een fytotherapeut was geraadpleegd, of indien de studies geneeskunde en farmacie de onderdelen farmacognosie en fytotherapie nog in het studiepakket zouden hebben, zoals in veel andere Europese landen, bijvoorbeeld Duitsland. Deze vrouw heeft het overleefd, maar ze is een langdurig revalidatietraject ingegaan.

    Kruiden zijn dus niet ‘onschuldig’ en niet per definitie ‘gezond’. Het hangt ervan af hoe ze gebruikt worden. Indien ze verstandig en met kennis van zaken worden toegepast kunnen ze zeer heilzaam zijn.

  • Hebben kruiden (geen) bijwerkingen?

    Brede werking

    Een ‘bijwerking’ wordt meestal beschouwd als een als negatief ervaren bijeffect van een medicijn, naast de nuttige werking. De meeste kruiden bevatten een breed assortiment aan werkzame stoffen. Ze hebben vaak een zeer brede therapeutische werking, dat wil zeggen dat een kruid verschillende effecten kan hebben. Bijvoorbeeld Gember (Zingiber officinale Rosc.), een plant die gebruikt kan worden bij wagenziekte (anti-emeticum), als ontstekingsremmer dienen (COX-remmer), bij hoest (expectorans, mucolyticum), je kan ervan gaan zweten (diaforeticum) en nog veel meer.

    Dosering

    De dosering van de kruiden is van belang: een te hoge dosering kan wel degelijk onaangename bijwerkingen veroorzaken, en een te lage dosering te weinig effect. Dit dient dus individueel afgesteld te worden.

    Interactie

    Kruiden kunnen ook een wisselwerking met andere medicijnen aangaan. Het ene kruid kan bijvoorbeeld de werking van een medicijn versterken, een ander kan dit verzwakken. Dit laatste kan bijvoorbeeld gebeuren als een kruid het andere middel te snel doet ‘afbreken’, waardoor het aan effectiviteit verliest. Daarom is het belangrijk te weten welke geneesmiddelen er eventueel al worden gebruikt.

    Keuze

    Het is dus lastig om te zeggen of planten wel of geen bijwerkingen hebben; ze hebben een brede werking. Bijvoorbeeld: Iemand wil een natuurlijk middel tegen verkoudheid en hoest gebruiken. De plant uit het voorbeeld hierboven zou nuttig kunnen zijn, want die helpt bij vastzittende hoest. Aangezien deze fictieve persoon ook gewrichtsontsteking heeft, is een positieve bijwerking dat dezelfde plant een pijnstillend effect heeft; het is immers een ontstekingsremmer. Maar, als deze persoon toevallig ook last heeft van opvliegers, dan is dit geen goede keuze: door de zweetdrijvende werking zou de bijwerking een verergering van de opvliegers zijn. Er moet dan een andere plant gekozen worden.


    Zie ook: Baat het niet dan schaadt het niet?

    Om negatieve bijwerkingen te voorkomen kijkt een fytotherapeut naar de hele persoon bij de keuze van de kruiden.

  • Is Sint-Janskruid gevaarlijk?

    Als ik in gesprek ben met mensen en het gaat toevallig over Sint-Janskruid (Hypericum perforatum), dan hoor ik wel eens de opmerking: “Sint-Janskruid, dat is toch gevaarlijk?” Dan antwoord ik dat geen enkele plant gevaarlijk is, mits je er zorgvuldig mee omgaat. In sommige gevallen betekent dat wel degelijk ‘niet voor consumptie geschikt’, zoals bijvoorbeeld Digitalis, maar in het geval van Sint-Janskruid is dat niet zo. Het is zeer geschikt voor verschillende doeleinden, zoals depressie en bepaalde huidaandoeningen. Mits goed toegepast.

    Sint-Janskruid induceert namelijk de activiteit van CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19 en P-glycoproteïne. Dit betekent dat het veel (andere) medicijnen sneller doet afbreken en dus minder werkzaam maakt. De anticonceptiepil is een bekend voorbeeld; indien dit samen met Sint-Janskruid wordt gebruikt en er wordt geen aanvullende anticonceptie toegepast, is er een risico op ongewenste zwangerschap. Dit is slechts een voorbeeld, er zijn nog meer contra-indicaties.

    Is Sint-Janskruid dus gevaarlijk? Welnee, dat plantje staat weer prachtig te bloeien, opgeslokt door voortplantingsdrang. Het staat koolstofdioxide om te zetten in zuurstof, maakt allerlei stoffen aan om schadelijke insecten op afstand te houden en het doet z’n best om zo verleidelijk mogelijk te zijn voor bestuivende insecten. De plant zelf is absoluut niet gevaarlijk, onwetendheid is dat wel. Planten krijgen vaak helaas de schuld van onbekwaam gebruik door mensen…

    DSC_0361

  • Kan ik een ander product van hetzelfde kruid aanschaffen?

    Nee, liever niet. Het ene product is het andere niet, ook al is het gebaseerd op hetzelfde kruid. Er zijn verschillende producten met dezelfde kruiden op de markt, maar er zijn onderling grote verschillen. Deze kunnen bijvoorbeeld de dosering per capsule betreffen, onjuiste standaardisering van inhoudsstoffen en zelfs een homeopathische mate van verdunning. Veel homeopathische merken verkopen bijvoorbeeld fytotherapeutische producten, die ‘zwakker’ zijn dan volgens de fytotherapie nodig is.

    De producten die Pharmaca pura adviseert zijn met zorg voor u uitgekozen. Indien u toch een ander product wil aanschaffen dan het geadviseerde, doet u dit op eigen verantwoordelijkheid.

    Wilt u geen advies van Pharmaca pura, maar wel kruiden gebruiken, kijk dan eens op de consumentensite van de Nederlandse Vereniging voor Fytotherapie: www.infofyto.nl

    infofyto

  • Waarom Pharmaca pura geen gratis advies geeft

    Het komt regelmatig voor dat ik mail krijg, waarin iemand mij vertelt over een klacht of ziekte, een reeks middelen die al gebruikt worden noemt en vervolgens vraagt of ik kan helpen, of vraagt of hij of zij een specifiek middel aan de lijst kan toevoegen.

    Mijn antwoord is dat ik die vraag niet zomaar kan beantwoorden en meer informatie nodig heb. Hierbij verwijs ik dan naar het anamneseformulier. Meestal hoor ik dan niets meer van die persoon.

    Mijn indruk is dat mensen óf gratis advies willen, óf niet beseffen hoeveel tijd het kan kosten om zo’n vraag verantwoord te beantwoorden.

    Om dit te kunnen doen moet ik bijvoorbeeld weten welke andere klachten u nog meer heeft. Ook al staat dat niet op het potje vermeld; planten hebben een brede werking, ze hebben invloed op tal van organen. Het is niet de bedoeling dat ik u van de ene klacht afhelp, en een andere bezorg.

    Ik moet weten wat de middelen zijn die u gebruikt. Het noemen van de naam is niet voldoende, ik moet weten wat er in zit, in welke verhouding, welke onderdelen van de plant, en in welke dosering u ze gebruikt. Ik moet uitzoeken wat de (mogelijke) interacties zijn tussen die middelen. Hiervoor ga ik op zoek naar de meest recente onderzoeken.

    En ga zo maar door. Dit alles uitzoeken kost dus tijd, en tijd is helaas geld.

  • Waarom worden consulten bij Pharmaca pura (meestal) niet vergoed?

    Zorgverzekeraars beschouwen fytotherapie of kruidengeneeskunde als een alternatieve geneeswijze. Een gevolg van dit beleid is dat consulten niet zonder meer worden vergoed. Om voor een cliënt een gedeeltelijke vergoeding van een zorgverzekeraar te kunnen krijgen dient een therapeut aangesloten te zijn bij een beroepsvereniging.

    Beroepsverenigingen vertegenwoordigen natuurgeneeskunde, traditionele Chinese geneeskunde en Ayurveda. De oprichting van dit soort verenigingen hangt samen met verschillende scholen en stromingen. Pharmaca pura is niet aangesloten bij een beroepsvereniging, omdat ze zich niet kan vinden in de verplichte acceptatie van zo een visie en er nog geen heeft gevonden die de combinatie van fytotherapie en reguliere geneeskunde accepteert.

    Pharmaca pura is wel aangesloten bij een wetenschappelijke vereniging: de Nederlandse Vereniging voor Fytotherapie (NVF). Deze vereniging wordt op Europees nivo vertegenwoordigd door de European Scientific Co-operative on Phytotherapy (E/S/C/O/P)