Pleidooi voor de secularisering van fytotherapie

Er bestaat een vertekend beeld van fytotherapie of kruidengeneeskunde in Nederland. Veel mensen vinden alternatieve geneeswijzen ‘zweverig’ en denken dat fytotherapie dat ook is. Ik leg dan ook graag uit dat fytotherapie weliswaar vanuit verschillende visies en stromingen benaderd kan worden, zoals bijvoorbeeld vanuit de TCM, Ayurveda, Antroposofie of de moderne geneeskunde zoals ik dat doe, maar de basis van fytotherapie is een chemische interactie tussen mens en plant. De overige, voor veel mensen onbegrijpelijke ‘vaagheden’,  zijn in feite visies of verschillende manieren om iets uit te leggen.

In een tijd dat de wetenschap en techniek nog niet zo ver ontwikkeld waren als tegenwoordig leerde men de werking van planten en van het menselijk lichaam kennen d.m.v. ondervinding en observatie. Omdat men nog niet de kennis en technologie had die we in de huidige tijd hebben, werden die bevindingen verklaard binnen het kader van allerlei verschillende filosofieën, religies etc. zoals het Taoïsme, Hindoeïsme, de humorenleer van de Oude Grieken etc.

Alle filosofisch en/of religieuze indelingen in bijvoorbeeld warm en koud, cholerisch en flegmatisch, vata en pitta (etc.) zijn in essentie observaties van wat voor effecten (bepaalde) planten op (bepaalde) mensen hebben. Niets meer of minder dan de observatie van de chemische interactie tussen mens en plant; scheikunde, farmacologie. Ik moet de eerste persoon die dít ‘zweverig’ vindt nog tegenkomen.

Inmiddels hebben we meer geleerd over het functioneren van het menselijk lichaam en spreken de feiten –voor zover bekend – voor zich. Er is geen noodzaak meer om dit functioneren aan een filosofie of religie te koppelen om het te verklaren. Ieder is natuurlijk vrij om daar wel voor te kiezen – ‘leven’ op zich is nog steeds een onverklaarbaar wonder – maar noodzakelijk is het niet, het is een keuze.

Volgens mij is het precies dit, die filosofisch-religieuze uitleg, die veel mensen afschrikt. Een overtuiging of geloof is iets heel persoonlijks en lang niet iedereen kan zich daarin vinden. In Duitsland bijvoorbeeld is fytotherapie veel bekender en ik vermoed dat dit mede komt doordat artsen het tijdens hun studie aangeboden krijgen. Hierdoor wordt fytotherapie, losgekoppeld van religie of filosofie, teruggebracht naar de essentie (chemie) en daardoor tevens toegankelijker voor een groter publiek.

Ik merk dat als ik in mijn uitleg fytotherapie terugbreng tot deze essentie: een chemische interactie tussen plant en mens, een aanvankelijk sceptisch persoon als snel de logica van fytotherapie inziet…

Ik pleit dan ook graag voor het terugbrengen van fytotherapie tot deze essentie, in de hoop dat dit bijdraagt aan een positiever beeld en – uiteindelijk – erkenning van het vak.

 Maaike van Kregten, 2013

 
Dit is een bewerking van een opiniestuk van dezelfde auteur dat is gepubliceerd in ‘De herborist’ van juni 2013.