Waarom je niet alles kunt geloven wat je leest (over planten) deel 1

Er is een heleboel informatie over geneeskrachtige planten te vinden, echter, niet alle informatie is even volledig of betrouwbaar. Er zijn een aantal zaken waar je rekening mee moet houden als je informatie zoekt over planten. Kort door de bocht samengevat komt het hier op neer: onvolledige informatie, belangen van fabrikanten en verkeerde interpretatie van onderzoeken door media. Ik zal dit in drie delen toelichten.

Deel 1 gaat over het ontbreken van belangrijke informatie voor het effectief en veilig toepassen van planten, deel 2 gaat over de belangen van de fabrikanten en hoe de consument om de tuin wordt geleid en in het laatste deel ga ik in op zogenaamde wondermiddelen. 

Deze serie is losjes gebaseerd op een training die ik geef over het onderscheid herkennen tussen onbetrouwbare en betrouwbare informatie. Wil je meer weten? Stuur een mailtje naar info@pharmacapura.nl

 

Deel 1: Gebrekkige informatie

Er is een heleboel informatie te vinden over de geneeskracht van planten, er zijn talloze boeken, websites en facebook posts die vertellen over de gezondheidsbevorderende en medicinale kwaliteiten van planten. Deze informatie kan zeker kloppen, maar er ontbreken vaak ook een heleboel cruciale zaken.


Contra-indicaties en interacties

In de eerste plaats wordt er bijna nergens aandacht besteed aan contra-indicaties en interacties. Dit is belangrijk, omdat informatie over contra-indicaties aangeeft voor welke mensen een bepaalde plant juist níet geschikt is. Als je bijvoorbeeld last hebt van constipatie en de plant bevordert dit, is ‘ie niet geschikt voor je. Een plant die de menstruatie reguleert, maar ook ‘bloedverdunnend’ werkt, kan een vrouw met hevige menstruele bloedingen beter niet gebruiken. Zo zijn er talloze voorbeelden te bedenken. Dit klinkt heel logisch en als die informatie wordt gegeven kun je dat zelf ook vast wel bedenken. Het probleem is dan ook dat de informatie vaak onvolledig is.


Bronvermelding

In de tweede plaats ontbreekt er meestal een bronvermelding. Dit heeft tot gevolg dat je niet weet waar de schrijver de informatie heeft verkregen. Zonder bronvermelding weet je niet wie het heeft beweerd: een onderzoeker, een fytotherapeut of een buurvrouw die het weer heeft gehoord van de neef van de vriendin van … Er is weliswaar veel te zeggen voor mondelinge overlevering van plantenkennis, maar aangezien het geen onderdeel meer uitmaakt van de Nederlandse cultuur, zou ik hier toch niet op durven vertrouwen…

Het is ook niet altijd duidelijk waarop werking ‘y’ van plant ‘x’ is gebaseerd: is het kennis die door middel van overlevering is verkregen, bijvoorbeeld uit oude kruidenboeken, of via klinische testen op mensen, testen op dieren (in vivo) of op cellen in een schaaltje (in vitro). In een schaaltje in een laboratorium mis je een heleboel processen die in je lichaam plaatsvinden. Het kan zijn dat een cel in een schaaltje op een plant reageert, maar dit in je lichaam niet doet, of andersom. Je weet dus niet of plant ‘x’ werking ‘y’ op mensen heeft of slechts op een cel in een schaaltje in een laboratorium.

Thee..of toch iets anders?

Er zijn nog veel meer zaken van belang als je planten adequaat en veilig wilt toepassen, zoals bijvoorbeeld de bereidingswijze; het zal je verbazen hoeveel (niet-wetenschappelijke) bronnen nog steeds beweren dat je overal thee van kunt zetten… terwijl lang niet alle inhoudsstoffen oplossen in water óf op deze manier… zo heb je voor de ene plant meer aan alcohol met een passend percentage (tinctuur) en plantenwortels kun je beter koken (decoct).

Samengevat zijn zaken zoals interacties, contra-indicaties, bronvermelding en specifieke aanwijzingen voor correct gebruik vaak onderbelicht of afwezig in de informatie die je tegenkomt, terwijl deze wel noodzakelijk zijn voor het effectief en veilig toepassen van planten.

 

Maaike van Kregten, januari 2015